Dobrzy z natury…?

Pytanie o to, czy człowiek jest z natury dobry, to jedno z tych filozoficznych zagadnień, które towarzyszyły ludzkości przez wieki. Jakie jest Wasze zdanie na ten temat? Czy z natury dążymy do dobra, czy może  wręcz przeciwnie - zło jest nam bliższe?

Choć odpowiedzi na te pytania nie są jednoznaczne, warto zastanowić się, jak nasze doświadczenia i otoczenie kształtują naszą postawę wobec świata.

Kiedy myślimy o człowieku jako „tabula rasa“ - czystej karcie, na której życie zapisuje nasze doświadczenia - możemy dojść do wniosku, że z natury jesteśmy skłonni do dobra. W dzieciństwie potrafimy przejawiać empatię i współczucie, a to wskazuje na naszą wewnętrzną  zdolność do współpracy i pomagania. Jednakże z biegiem lat zaczynają się pojawiać wpływy zewnętrzne, które mogą kształtować nasze zachowania w mniej pozytywny sposób:  to rodzina, społeczeństwo, wychowanie czy trudne doświadczenia, które mają niebagatelny wpływ na nasze reakcje.

Z jednej strony, wielu filozofów, jak Jean-Jacques Rousseau, uważało‚ że człowiek rodzi się dobry, a to dopiero cywilizacja i społeczne wpływy prowadzą do wypaczeń. Z drugiej strony, Thomas Hobbes widział w człowieku istotę egoistyczną, skłonną do rywalizacji, której porządek społeczny jest w stanie powstrzymać przed chaosem. Może prawda leży gdzieś pośrodku - człowiek jest w stanie zarówno czynić dobro, jak i zło, w zależności od sytuacji i swoich doświadczeń?

Choć każdy z nas jest inny i inaczej reaguje na wyzwania, często w sytuacjach kryzysowych odkrywamy w sobie gotowość do współpracy i pomocy, nawet jeśli wcześniej byliśmy w konflikcie z innymi. Doświadczenie pomagania w trudnych chwilach, takie jak np. wspólne zbieranie pożywienia czy odzieży dla rodziny dotkniętej pożarem czy powodzią jest dowodem na to, jak silna może być ludzka solidarność. Czasami to właśnie kryzys ujawnia naszą wewnętrzną chęć do działania na rzecz innych, mimo że w codziennym życiu nie zawsze zauważamy tę tendencję.

Wspólne działanie w trudnych momentach - pomimo różnic i konfliktów - może zbliżyć nas do siebie i utwierdzić w przekonaniu, że w najważniejszych chwilach człowiek potrafi zachować dobroć i empatię.

Zastanawiając się nad naszą naturą warto rownież zastanowić się, czy jesteśmy naprawdę „tabula rasa”, czystą kartą, na której zapisują się jedynie nasze doświadczenia. Choć wpływ wychowania, społeczeństwa i otoczenia jest ogromny, nie możemy zapominać o wrodzonych predyspozycjach. Geny, temperament, czy nasze unikalne cechy osobowościowe również mają duży wpływ na to, jak reagujemy na świat.

Osobiście zgadzam się z Rutgerem Bregmanem, który podkreśla, że ludzka natura skłania się ku współpracy i dobroci. W swojej książce „Homo sapiens - ludzie są lepsi niż myślisz”, Bregman konfrontując się z wypowiedziami dawnych filozofów oraz znanych psychologów (np. Zimbardo) twierdzi ( i potwierdza to,  wskazując na dane z wierzytelnych badań), że w sytuacjach kryzysowych czy trudnych, kiedy nie ma miejsca na egoizm, ludzie zaskakują nas swoją gotowością do wzajemnego wsparcia. Twierdzi, że nasza naturalna skłonność do współpracy jest często wypaczana przez społeczne i polityczne mechanizmy, ale głęboko w nas tkwi pragnienie pomagania innym. Takie podejście daje nadzieję, że z natury jesteśmy zdolni do dobra, jeśli tylko otoczenie na to pozwoli.

Jestem przekonana, że to połączenie naszych doświadczeń i wrodzonych cech kształtuje naszą postawę wobec innych ludzi. Czasami to, co nas spotyka w życiu, może wzmocnić naszą naturalną dobroć, a innym razem -  skłonić do postaw bardziej zamkniętych i obronnych. Każdy z nas ma swoją indywidualną drogę, która prowadzi do odkrywania, jaką rolę odgrywa dobro w naszym życiu.

Człowiek jest wypadkową zarówno swoich doświadczeń jak i wrodzonych cech. Nasza zdolność do dobra, jak i zła może zależeć od wielu czynników: wychowania, społeczeństwa, ale także od tego, jak sami postrzegamy świat. Choć nie jesteśmy pustą kartą, to w każdej chwili mamy szansę na zapisanie nowego rozdziału w naszym życiu - i to od nas zależy, jaką drogą podążymy. A Wy, co o tym sądzicie?

Serdeczności

D☀️